| Soru:
Kimlere kurban kesmek vâcibdir?
Cevap: Mukîm
olan, seferde olmıyan, âkıl-bâlig, hür, müslüman erkek
ve kadının, ihtiyaç eşyasından fazla nisâb miktarı malı
veya parası varsa, kurban kesmeleri vâcibdir. Kurban,
koyun, keçi, sığırr, deveden birini, kurban bayramının
ilk üç gününde, kurban niyeti ile kesmek demektir.
Seferî olan zenginin
veya durumu müsâit olan fakîrin, kurban kesmesinde
hiçbir mahzûr yoktur. Çok iyi olur, sevâb olur.
İhtiyaç eşyası
Soru: Neler ihtiyaç
eşyasına girer?
Cevap: İhtiyaç
eşyası demek, kıymetleri ne kadar çok olursa olsun, bir
ev, bir aylık yiyecek, her yıl üç kat elbise, çamaşır,
evde kullanılan eşya ve âletler, binecek vâsıtası,
meslek kitapları ve ödeyeceği borçlarıdır. Bu eşyaların
mevcut olması şart değildir. Eğer mevcut iseler, zekât
ve kurban için nisâb hesâbına katılmazlar.
Ticâret için olmayan,
ihtiyacından artan eşya, evindeki süs eşyası, yere
serili olmayan halılar, kullanılmayan fazla ev eşyası,
san'at ve ticâret âletleri, kurban için ihtiyaç eşyası
sayılmaz. Bunlar, fıtra ve kurban için, nisâb hesâbına
katılır.
Tarlasından aldığı
mahsûl veya tarlanın, evin, dükkânın, atelyenin,
kamyonun bir senelik kirâsı, ne kadar çok olursa olsun,
bir yılıIk ev ihtiyacını veya aylık geliri, aylık
ihtiyacını ve kul borcunu karşılamıyan kimse, İmâm-ı
Muhammed hazretlerine göre, fakîrdir. Fetvâ da böyledir.
İmâm-ı a'zama göre ise
zengin sayılır. Çünkü, mülkü olan tarlanın ve bu
demirbaş malların değeri, ihtiyacın karşılar ve nisâb
kadar da artar. Bunun, kirâyı her alışta, bir miktar
ayırıp, biriktirerek kurban kesmesi lâzımdır. Ya'nî,
büyük sevâba kavuşması lâzımdır. Fıtra vermez ve kurban
kesmezse, imâm-ı Muhammed'e göre, günâhtan kurtulur.
Soru : Nisâba mâlik
olup, güç geçinen kurban keser mi?
Cevap: Aldığı
kira ile güç geçinen kimse, nisâba mâlik ise, para
biriktirip, kurban kesmelidir. Etin hepsini kavurma
yapıp, birkaç ay et parasından biriktirerek, gelecek
yılın fıtra ve kurban parası olarak saklamalıdır.
Böylece, kurban sevâbından mahrûm kalmamalıdır.
Kurbanda ortaklık
Soru: Büyük baş
hayvana kaç kişi girebilir?
Cevap: Bir
sığırı en fazla yedi kişi ortak olarak kesebilir.
Bunlara, nâfile kurban, adak veya akîka da ortak
edilebilir.
Zenginin satın
aldığına, sonradan ortak olmak câiz ise de mekrûhtur.
Hiçbirinin hissesi yedidebirden az olmamalıdır. Sekiz
kişinin yedi sığırı veya iki kişinin iki koyunu ortak
satın almaları câiz olmaz. Çünkü, herbirinin her
hayvanda hissesi vardır.
Kurbanlık hayvan
Soru: Kurbanlık
hayvanın vasıfları nelerdir?
Cevap:
Kurbanlık hayvanda aranan vasıflar ve dikkat edilecek
husûslar şunlardır:
Bir gözü görmiyen,
topal olup yürüyemiyen, dişlerinin yarısı yok olan,
gözünün, kulağının veya kuyruğunun çoğu, ön veya arka
bir ayağı kesilmiş olan, çok zayıf olan hayvan kurban
olmaz.
Koyunun, keçinin bir
yaşını, sığırın iki yaşını geçmiş olması lâzımdır. Altı
ayı geçmiş koyun, iri, semiz ise, câiz olur. Kesilen
hayvandan çıkan yavru diri ise, kesmek lâzımdır. Ölü
ise, yenmez.
Satın alırken kusûrlu
ise veya kesmeye uygun olarak alınıp sonradan, kesmeye
mâni' bir kusûr hâsıl olursa, zengin kimse bir başkasını
alıp keser.
Adak olan kurban
kusûrlu olursa, zengin de, fakîr de onu keser. Adak
ölürse, başka almaları îcâb etmez.
Hayır kurumları
Soru: Kurbanını,
hayır kurumuna hediye etmek istiyen kimse nasıl vekâlet
verir?
Cevap:
Kurbanını bir hayır cemiyetine vermek istiyen kimse,
parasını veya kurbanını götürüp, bu işle vazîfeli memûra
teslîm ederken, "Allah rızâsı için, bayram veya nezir
(adak) kurbanımı almaya, aldırmaya, kesmeye ve
dilediğine kestirmeye ve etini ve derisini dilediğine
vermeye seni umûmî vekîl ettim" demelidir.
Vekâlet, mektupla,
faksla veya telefonla da verilir. Kurban parası, önceden
verilebildiği gibi, daha sonra da gönderilebilir.
Vazîfeli kimse, gelen
kurbana bir numara başlar. Bu numarayı ve kurban
sâhibinin ismini deftere yazar. Kesilirken, sahiplerinin
ismini söyliyerek kasapları vekîl eder. Ancak böyle
kesilen kurbanlar sahîh olur. Etleri dilediği kimselere
ve derileri bir fakîr vazîfeliye verir.
Bu fakîr, derilerin
kıymeti ile, nisâb miktarına mâlik olmadan önce,
elindekileri toptan, dilediğine hediye eder. Bu da
satar. Paraları arzû edilen yere verilir. Fakîrin,
kendisine verilen derileri satması veya hediye etmesi
câizdir.
Soru: Kurban
kesmesini bilmiyen, başkasına nasıl kestirir?
Cevap: (Allah
rızâsı için bayram kurbanımı kesmeye seni vekîl ettim)
demesi ve kalben de niyet etmesi lâzımdır. Eğer kurbanı
da başkasına aldıracaksa, kurbanı alacak kimse de,
kesmeyi bilmediği için başkasına kestirecekse, (Allah
rızâsı için bayram kurbanımı almaya, aldırmaya, kesmeye
ve kestirmeye seni umûmî vekîl ettim) der.
Kurban ne zaman
kesilir
Soru: Kurban ne
zaman kesilir?
Cevap: Kurban,
bayramın birinci günü bayram namazı kılındıktan sonra,
üçüncü günü güneş batıncaya kadar kesilebilir.
Bayramda Kesilememiş
ise
Bayram kurbanını
üçüncü günün akşamına kadar kesmiyen kimse, kurbanı
satın almışsa, canlı olarak kendini veya kıymetini gümüş
veya altın olarak fakîrlere verir. Bayramdan sonra keser
ise, etinden kendi yiyemez. Hepsini fakîrlere dağıtır.
Etin tamamının kıymeti
canlı kıymetinden az ise, değer farkını da sadaka verir.
Satın almamış ise, orta derecede bir kurban değerini
fakîrlere verir. Böylece, cezâdan kurtulur ise de,
kurban kesmek sevâbını kazanamaz.
Kurban kesilmeden
önce, yününden, sütünden istifâde câiz değildir.
Vaktinden önce kesip, etinden yemek ve zenginlere
yedirmek de helâl değildir. Bunlar fakîrlere verilir.
Adak
kurbanı
Soru: Adak
kurbanının da bayramda mı kesilmesi lâzımdır?
Cevap: Bayram
kurbanından başka bir de nezir [adak] kurbanı vardır.
Adak yaparken kurban kelimesini söylemeyip de, filan
işim olursa, Allah rızâsı için bir koç keseceğim diyen,
dileği hasıl olunca, bayramı beklemeden kesebilir.
Kurban hayvanı fakîrlere veya hayır cemiyetlerine diri
olarak verilmez. Mutlaka kesilmesi gerekir.
Kurban
nasıl kesilir?
Soru: Kurban
kesilirken nelere dikkat edilir?
Cevap: Kurban
satın alınırken, (Bayram günü kesmesi vâcib olan kurbanı
almaya) niyet etmelidir. Bunu keserken, tekrar niyet
etmesi şart değildir.
Hayvanı keserken üç
kerre bayram tekbîri okunur. Sonra "Bismillahi Allahü
ekber" diyerek, hayvanın boğazının herhangi bir
yerinden kesilir. "Bismillahi" derken, (h) yi belli
etmek lâzımdır.
Hayvanın boğazında
"Merî" denilen yemek borusu, "Hulkûm" denilen
hava borusu ve "Evdâc" denilen iki yanda birer
kan damarı vardır. Bu dört borudan üçü bir anda
kesilmelidir. Kesenin de kıbleye karşı dönmesi
sünnettir.
Hayvan tamamen ölüp,
çırpınması durmadan, kafasını koparmak ve derisini
yüzmeye başlamak da mekrûhtur. Kesmesini bilenin kendi
kesmesi müstehabdır. Bilmiyenin, vekîline kestirmesi ve
kesilirken yanında bulunup, (En'âm) sûresinin
yüzaltmışikinci "İnne salâtî" âyetini "lâ
şerîke leh"e kadar okuması müstehabdır. |